Waarom een PID-controller voor je kamado?
Een kamado is van nature stabiel, maar weersinvloeden, brandstofkwaliteit en opening van de deksel veroorzaken schommelingen. Een PID-controller reduceert die schommelingen door continu te corrigeren op basis van actuele temperatuur. In plaats van constant aan/uit te schakelen zoals een simpele bang-bang regeling, reageert PID proportioneel, compenseert langzaam optredende afwijkingen en dempt snelle veranderingen. Resultaat: minder brandstofverbruik, betere rookontwikkeling en constantere garing — ideaal voor lage en langzame sessies.
Wat heb je nodig (basiscomponenten)
Voor een betrouwbare, low-budget PID voor je kamado heb je de volgende onderdelen. Veel van deze componenten zijn betaalbaar en gemakkelijk te vinden:
- Microcontroller: Arduino Uno, Nano, of ESP32/ESP8266 (ESP32 heeft wifi als je logging of remote monitoring wilt).
- Temperatuursensor: K-type thermokoppel met MAX31855 / MAX6675 versterker, of een digitale sensor zoals DS18B20 voor lagere precisie. Voor kamado's is een K-type pit probe aan te raden vanwege hoge temperaturen en responsiviteit.
- Actuator: 12V DC ventilator (bbq-blower) of een servo/motor om de bovenvent aan te sturen. Voor ventilatoren gebruik je een MOSFET of PWM-driver; voor netstroom ventilatoren gebruik je een SSR (solid state relay) met de juiste spanning.
- Voeding: 5V voor de microcontroller en 12V voor de ventilator (indien van toepassing). Zorg voor voldoende ampère en goede isolatie.
- Behuizing en bevestiging: weerbestendige behuizing, kabeldoorvoeren, montagebeugels, en hittebestendige kabels voor de probe.
- Veiligheidscomponenten: zekering, schakelaar, en optionele thermische cutoff of tweede (mechanische) thermometer als fallback.
Opzet en werking — twee gangbare strategieën
Je kunt je PID naar twee manieren implementeren, afhankelijk van voorkeur en veiligheidswensen:
- Ventilatorgestuurde luchttoevoer: een blower voert extra lucht toe waardoor de kamado sneller opwarmt. De PID regelt de ventilatorsnelheid via PWM. Dit is veilig omdat je met laagspanningsventilatoren werkt en geen direct met netspanning gebouwde kleppen hoeft te schakelen.
- Motor of servo voor de bovenvent: een servo opent of sluit de bovenste vent nauwkeurig. De PID stuurt de servo-positie aan, wat natuurlijker werkt bij sommige traditionele kamado-instellingen.
Basis wiring en software
Een eenvoudige opstelling met Arduino, K-type sensor en 12V ventilator ziet er globaal zo uit: sensor (K-type) -> amplifier (MAX31855) -> SPI naar Arduino; Arduino berekent PID en stuurt MOSFET aan die de 12V ventilator regelt; microcontroller wordt gevoed door 5V voeding, ventilator door 12V voeding. Voeg zekering en noodschakelaar toe.
Gebruik een betrouwbare PID-library voor Arduino (bijvoorbeeld Arduino PID Library) of een ESP32-library met autotune-mogelijkheid. De meeste libraries geven je functies voor setpoint, huidige temperatuur en uitgang (0-255 PWM of 0-100% duty).
Tips voor kabels en montage
- Zorg dat de probe niet direct in contact komt met vlammen of keramiek zonder bescherming. Plaats hem op de roosterhoogte of in een korte buis naar de pit.
- Gebruik hittebestendige siliconenkabels voor verbindingen dicht bij de kamado.
- Monteer de elektronica in een weer- en spatwaterdichte behuizing, buiten direct zonlicht en hitte.
PID-tuning: van theorie naar praktijk
Tuningsmethodes variëren, maar voor kamado's wil je meestal stabiel vermogen bij lage setpoints. Twee eenvoudige benaderingen:
- Autotune: sommige PID-libraries hebben een autotune functie die veilige oscillaties veroorzaakt en vervolgens Kp, Ki en Kd berekent. Dit is het meest gebruiksvriendelijk.
- Handmatig: begin met lage integrale en afgeleide waarden, verhoog proportioneel (P) totdat je een lichte oscillatie ziet, voeg langzaam I toe om blijvende afwijkingen weg te nemen en voeg D toe voor demping. Test met korte sessies en noteer gedrag.
Praktische tip: gebruik twee probes — een pitprobe (in de buurt van het vlees) en een ambient probe (bij de rooster) — en stuur op de probe die je het belangrijkst vindt voor het gerecht. Lees ook onze pagina over temperatuurbeheersing voor achtergrondinfo over meten en positionering.
Veiligheid en fallback
Elektronica en vuur vragen om respect. Enkele veiligheidsregels:
- Werk indien je met netspanning schakelt altijd met een gecertificeerde SSR of een geschikte relaismodule. Plaats een zekering in de voedingslijn.
- Zorg dat een mechanische, analoge thermometer als backup aanwezig is zodat je de kamado niet volledig afhankelijk maakt van de controller.
- Veranker kabels en verwerk alle verbindingen netjes. Voorkom blootliggende contacten en gebruik isolatiekous.
- Lees onze veiligheidsaanbevelingen op veilig gebruik en houd je aan lokale regels en common-sense BBQ-veiligheid.
Praktische voorbeelden en gebruiksscenario's
Met je DIY PID kun je verschillende cook-stijlen verbeteren:
- Low & slow (110–135°C): uitstekende stabiliteit en minder kans op temperatuurschommelingen tijdens lange uren.
- Reverse sear: houd lage pittemperatuur constant en schakel later over naar open vuur voor de sear.
- Roken: beide probes en een stabiele luchttoevoer helpen bij consistente rookontwikkeling en voorkomen dat hout te hard brandt — lees meer in brandstof en rookhout.
Kalibratie, onderhoud en verdere verbeteringen
Kalibreer je probe tegen een betrouwbare referentiethermometer. Controleer periodiek aansluitingen en reinig ventilator en behuizing. Voor geavanceerde gebruikers is het interessant om logging (ESP32 + wifi) toe te voegen zodat je temperatuurgrafieken krijgt en sessies kunt analyseren — handig in combinatie met technieken van bereidingstechnieken. Voor off-grid sessies of stroomstoringen, bekijk ideeën in ons artikel over off-grid kamado.
Veelvoorkomende valkuilen en hoe ze te vermijden
- Probe te dicht bij het voedsel of keramiek: geeft vertekende waarden. Plaats de probe luchtig en beschermd.
- Te agressieve PID-instellingen: veroorzaken oscillaties. Begin conservatief.
- Onvoldoende stroomvoorziening voor ventilator: leidt tot onvoorspelbaar gedrag. Gebruik een goede voeding en controleer stroomvereisten.
Slotwoord
Een low-budget PID-controller voor je kamado is een van de meest waardevolle upgrades die je zelf kunt maken. Met relatief eenvoudige onderdelen en aandacht voor veiligheid kun je temperatuurnauwkeurigheid bereiken die normaal voorbehouden is aan dure systemen. Het bespaart brandstof, verbetert de smaak en geeft je meer rust tijdens lange sessies. Wil je dieper in de techniek duiken of inspiratie opdoen voor recepten en samenwerkingen? Bekijk onze pagina's over accessoires en tools, onderhoud en schoonmaak en artikelen zoals zo start je een kamado-ruilclub voor community-ideeën. Experimenteer veilig, noteer je instellingen en geniet van perfect gecontroleerde kamado-sessies.
